Prijsstijgingsclausule in je offerte: mag de prijs nog omhoog?

Een prijsstijgingsclausule is een tekst in je offerte of voorwaarden waarmee de aannemer de prijs later nog mag verhogen. Bijvoorbeeld als materiaal of loon duurder wordt. Een clausule die de prijs binnen 3 maanden na het sluiten van de overeenkomst laat stijgen, is in algemene voorwaarden tegenover een consument niet toegestaan, tenzij je dan de overeenkomst mag ontbinden. Ook buiten die 3 maanden wil je weten hoe en hoeveel de prijs mag stijgen.

Zoek in je offerte en de voorwaarden dus naar zo'n tekst vóór je tekent. Achteraf onderhandelen gaat een stuk lastiger.

Hoe ziet zo'n clausule eruit?

Je herkent hem aan zinnen als:

• "Prijswijzigingen van leveranciers worden doorberekend."
• "De prijs is gebaseerd op het prijspeil van [datum]."
• "Wij behouden ons het recht voor om kostprijsverhogingen door te berekenen."
• "Indexering volgens [een index]."

Soms staat zo'n tekst in de offerte zelf, soms in de algemene voorwaarden.

Wat zegt de wet?

• Eerste 3 maanden. Een beding in algemene voorwaarden dat de ondernemer het recht geeft de prijs binnen 3 maanden na het sluiten van de overeenkomst te verhogen, is tegenover een consument onredelijk bezwarend. Tenzij je dan de overeenkomst mag ontbinden. Dit staat op de zogenoemde zwarte lijst (artikel 6:236 onder i). Zo'n beding kun je vernietigen.
• Onvoorziene kosten bij aanneming. Ook zonder clausule kan een aannemer onder voorwaarden een hogere prijs vragen als er kostenverhogende omstandigheden ontstaan die hij bij het sluiten van de overeenkomst niet hoefde te voorzien en die hem niet zijn toe te rekenen. Een rechter kan de prijs dan op verzoek van de aannemer aanpassen. Voorwaarde is wel dat de aannemer je zo snel mogelijk heeft gewaarschuwd, zodat jij kon kiezen om de opdracht aan te passen, te beperken of te stoppen (artikel 7:753).
• Richtprijs. Is er alleen een richtprijs afgesproken, dan mag die met niet meer dan 10% worden overschreden, tenzij de aannemer je op tijd heeft gewaarschuwd (artikel 7:752).

Lees ook Algemene voorwaarden van je aannemer.

Waarom het ertoe doet

Bij een verbouwing zit er vaak veel tijd tussen tekenen en uitvoeren. Soms maanden. Een open prijsstijgingsclausule betekent dat je eindbedrag in die tijd kan oplopen, zonder dat je weet hoeveel.

Voorbeeld: je tekent in maart voor een aanbouw die in oktober start. In de offerte staat "materiaalprijzen worden doorberekend". In oktober krijg je een rekening voor gestegen materiaalkosten. Zonder afspraak over een maximum of een index is het lastig te controleren of dat bedrag klopt.

Welke afspraak is beter?

Vraag de aannemer om een van deze opties:

1. Een vaste prijs. De prijs staat vast tot de oplevering. Dit geeft de meeste zekerheid.
2. Een maximum. De prijs mag stijgen, maar niet meer dan een afgesproken percentage of bedrag.
3. Een vaste index. De stijging volgt een openbare index die je zelf kunt nakijken. Vraag welke index en hoe er wordt gerekend.
4. Alleen voor genoemde posten. Bijvoorbeeld alleen voor staal of koper, niet voor de hele offerte.
5. Een recht om te ontbinden. Stijgt de prijs meer dan een afgesproken grens, dan mag je de overeenkomst kosteloos beëindigen.

Laat de afspraak opnemen in de offerte of het contract. Een mondelinge toezegging is later lastig te bewijzen.

Rekenvoorbeeld met een index en een maximum

De getallen zijn fictief. Je tekent voor een aanbouw van € 60.000. Daarvan is € 24.000 materiaal. De afspraak luidt: "Materiaalkosten worden geïndexeerd volgens [naam van de index], met als basis de maand van ondertekening. De totale verhoging bedraagt maximaal 3% van de aanneemsom."

Tussen tekenen en start stijgt de index met 5%. Dan wordt het:

• verhoging materiaal: 5% van € 24.000 = € 1.200;
• maximum: 3% van € 60.000 = € 1.800;
• je betaalt dus € 1.200 extra, want dat blijft onder het maximum.

Stijgt de index met 10%, dan zou de verhoging € 2.400 zijn, maar je betaalt niet meer dan € 1.800. Zonder die afspraak had je geen grens gehad.

Let op: de index gaat alleen over het materiaaldeel, niet over de hele aanneemsom. Dat scheelt. Een openbare index vind je bijvoorbeeld bij het CBS. Hoe de bouwprijzen zich ontwikkelen, lees je in CBS: omzet en prijzen in de bouw.

Een zin die je kunt voorstellen

Wil de aannemer geen vaste prijs geven? Stel dan iets voor als:

Prijsstijgingen worden alleen doorberekend voor [posten], op basis van [index], met een maximum van [percentage]% van de aanneemsom. Stijgingen door vertraging die aan de aannemer ligt, worden niet doorberekend. Bij een verhoging boven dit maximum mag de opdrachtgever de overeenkomst kosteloos ontbinden.

Past hij het aan, prima. Dan heb je in elk geval een gesprek gehad over de grens.

Vragen voor je aannemer

• Is de prijs vast tot de oplevering?
• Zo nee: welke posten kunnen nog stijgen, en met hoeveel maximaal?
• Op welke datum is het prijspeil gebaseerd?
• Hoe laat je zien dat de kosten echt zijn gestegen?
• Wat gebeurt er als de start door jou wordt uitgesteld?

Veelgestelde vragen

Bronnen

• Burgerlijk Wetboek, artikel 6:236 onder i (prijsverhoging binnen 3 maanden, zwarte lijst)
• Burgerlijk Wetboek, artikel 7:752 (richtprijs, maximaal 10% overschrijding zonder tijdige waarschuwing)
• Burgerlijk Wetboek, artikel 7:753 (kostenverhogende omstandigheden bij aanneming van werk)
• ACM ConsuWijzer: algemene voorwaarden (zwarte en grijze lijst)