Contant of zwart betalen aan een klusser: de risico's

Zwart betalen scheelt je de btw, maar je krijgt er veel risico voor terug. Zonder factuur kun je moeilijk bewijzen wat er is afgesproken en wat je hebt betaald. Je krijgt geen ISDE-subsidie, je kunt niet naar een geschillencommissie en je staat zwak als er iets misgaat. Contant betalen mét een factuur is iets anders: dat is gewoon toegestaan.

Het verschil zit dus niet in de biljetten, maar in het papier dat erbij hoort.

Contant is niet hetzelfde als zwart

Contant betalen is legaal, zolang je een factuur krijgt met de gegevens van het bedrijf, de omschrijving van het werk, het bedrag en de btw. Het werk is dan "wit": de klusser geeft het op bij de Belastingdienst.

Zwart betalen betekent dat er geen factuur komt en de klusser het inkomen niet opgeeft. De Belastingdienst noemt verzwegen inkomen uit werkzaamheden, zwartwerken, uitdrukkelijk als belastingfraude.

Toch raden we aan om ook bij wit werk via de bank te betalen. Een overboeking laat precies zien wanneer je wat aan wie hebt betaald. Bij contant geld moet je dat met een kwitantie bewijzen, en die raakt sneller kwijt dan je bankafschrift.

Wat het je lijkt op te leveren

Het aanbod klinkt meestal zo: "Zonder bonnetje is het € 14.000, met factuur € 16.940." Het verschil is precies 21% btw. Voor een badkamer is dat € 2.940 voordeel, op papier.

Maar kijk eerst of 21% wel klopt. Voor schilderen en stukadoren in een woning ouder dan 2 jaar geldt 9%, inclusief verf en materiaal, en voor arbeid bij isoleren ook. Zonnepanelen op of bij een woning vallen onder 0%. Een zwart aanbod van € 5.000 voor schilderwerk dat met factuur € 5.450 kost, scheelt je dus maar € 450. Check het tarief met de btw-tool of lees Btw op je offerte.

De risico's op een rij

Geen bewijs, geen positie

Lekt de douche een jaar later, dan wil je de klusser aanspreken op zijn werk. Maar wat kun je laten zien? Een appje met "maandag 8 uur", een paar foto's en een geldopname. Hoe zwaar zo'n dossier weegt, ligt aan de situatie. Een factuur met omschrijving, datum en bedrag maakt het een stuk eenvoudiger. Hoe je bij een gebrek te werk gaat, staat in Gebreken na de oplevering.

Geen geschillencommissie

Kom je er samen niet uit, dan kun je bij een aangesloten bedrijf naar een geschillencommissie. Die vraagt om stukken: de offerte, de voorwaarden, je klacht, de facturen. Zwart werk is zelden van een aangesloten bedrijf, en zonder papieren is er weinig te beoordelen. Dan blijft de rechter over, en ook die wil bewijs zien. Lees De Geschillencommissie voor verbouwen.

Geen subsidie, geen bouwdepot

Voor de ISDE-subsidie op isolatie, een warmtepomp of ventilatie moet een bedrijf het werk doen, en je hebt een factuur en een betaalbewijs nodig. Zwart isoleren kost je dus de subsidie. Bij een lucht-waterwarmtepomp van 4 kW met label A+++ gaat het in 2026 om € 2.125, bij dakisolatie van 50 m² om € 812,50 (50 × € 16,25, bij één maatregel). Zie ISDE-subsidie aanvragen.

Ook bij de Energiebespaarlening van het Warmtefonds komt het geld in een bouwdepot, en daaruit worden de rekeningen van de aannemer betaald. Zonder factuur geen uitbetaling. Lees Verbouwing financieren.

Ongelukken en schade

Valt een klusser van je dak, of veroorzaakt hij een lekkage bij de buren, dan is de vraag wie dat betaalt. Een bedrijf heeft vaak een bedrijfsaansprakelijkheidsverzekering en soms een CAR-verzekering voor schade tijdens het werk. Bij zwart werk weet je niet of die er is, en de klusser zal een schadeclaim niet graag bij zijn verzekeraar melden. Vraag ook bij wit werk om een bewijs van verzekering; zie CAR-verzekering van je aannemer.

Ben je zelf strafbaar?

Daar is geen kort antwoord op dat voor elke klus klopt. De btw en de inkomstenbelasting zijn de verantwoordelijkheid van de klusser; hij verzwijgt het inkomen. Een officiële bron die zegt dat een particulier altijd strafbaar is als hij zwart betaalt, hebben we niet gevonden.

Er is wel één situatie waarin de wet het duidelijk zegt. Werk aan een cv-ketel, geiser, gashaard of rookgasafvoer mag alleen een bedrijf met een CO-certificaat doen. Volgens Ondernemersplein van de overheid is ook de klant strafbaar die een niet-gecertificeerd bedrijf de opdracht geeft. Een ketel "zwart" laten ophangen door iemand zonder certificaat is dus voor jou zelf een probleem, los van de btw. Lees Certificaten van je installateur checken.

Laat je in twijfel adviseren, bijvoorbeeld door het Juridisch Loket.

Herken het aanbod

Een zwart aanbod komt zelden met die woorden. Je hoort eerder "zonder btw scheelt het je flink", "contant is makkelijker voor mij" of "ik schrijf er geen bon voor, dan is het voor ons allebei voordeliger". Soms staat er op de offerte geen KVK-nummer en geen btw-nummer.

Dat laatste hoeft niet zwart te zijn. Een klein bedrijf dat de kleineondernemersregeling gebruikt, rekent geen btw. Een factuur met KVK-nummer kun je dan nog steeds vragen, en een bedrijf dat wit werkt geeft die zonder moeite. Hoe je dat verschil ziet, staat in Offerte zonder btw-nummer.

Belt iemand ongevraagd aan en wil hij contant betaald worden, vandaag nog, dan is de kans groter dat het om oplichting gaat dan om een goedkope klus. Lees Opgelicht door een klusbedrijf.

Wat je wel doet

Vraag een offerte met de bedrijfsgegevens, het KVK-nummer en de btw apart vermeld. Check het bedrijf met de aannemer-check. Betaal per termijn via de bank, op factuur, en houd de aanbetaling bescheiden; zie Aanbetaling. Is de prijs met btw te hoog voor je budget, kijk dan wat je zelf kunt doen, zoals slopen of schilderen, of wat later kan. Ideeën staan in Verbouwing goedkoper.

Veelgestelde vragen

Bronnen

• Belastingdienst: meld belastingfraude en financiële fraude (zwartwerken als belastingfraude)
• Ondernemersplein: CO-certificaat koolmonoxide voor cv-monteur (ook de klant is strafbaar)
• RVO: ISDE woningeigenaren (factuur en betaalbewijs)
• RVO: ISDE isolatiemaatregelen
• Nationaal Warmtefonds: voorwaarden Energiebespaarlening (bouwdepot)
• De Geschillencommissie: Verbouwingen en Nieuwbouw